2 Mart 2017 Perşembe

Nietzsche Ağladığında / Irvin D. Yalom

Hayatınızda iz bırakan kitapları sayın deseler mutlaka en başlarda yer alacak kitaplardan biri Nietzsche Ağladığında. Oysa o kadar uzun zaman kitaplıkta beklemişti ki beni. Puntolarının küçüklüğü biraz geri itmişti galiba beni –ki bence okumayı hayli zorlaştırıyor- ama o nasıl bir kitaptı öyle! Allak bullak etti beni, şaşırttı, yeni bakış açıları kattı, sersemletti, ters köşe yaptı, baş ağrıları yaşattı ve günlerce etkisinden çıkartamadı.

Bu yazıyı yazarken bile hala kitaptaki diyalogları hatırlayıp düşünüyorum. O kadar çok altı çizili cümlem oluştu ki. Akıcı bir kitap, çok merak uyandırıcı ama hepsinden öte çok dolu, yoğun, bilgiyle bezeli bir kitap. İçinde ne yok ki; felsefe, psikoloji, psikanaliz ve daha nicesi. Hepsi bir arada harmanlandığında ve karakterleriniz de dönemini aşan tarihi kimlikler olunca hem edebiyatın ve bilimin tadına vara vara doygunlukla okuyorsunuz hem de ara ara o dolulukla baş ağrıları içinde hazmetmeyi bekleyerek satırları sindiriyorsunuz. Breuer, Freud, Lou Salome ve Nietzsche! Hepsi bir arada bu kitapta. Her ne kadar kurgu olarak aynı hikayenin içinde bulunsalar da gerçeklik payı içeren kısımlar da var. Zaten yazar kitabın sonundaki bölümde kitaba ve tarihsel olaylara dair bir kısma yer vererek okuyucuyu kafasındaki soru işaretlerine dair bilgilendiriyor.

Konu ne diyorsunuz, Nietzsche Lou Salome’a aşık olmuş ancak istediği karşılığı bulamamış, derin bir ümitsizliğe kapılmıştır. Bunlardan dolayı kendini biraz da olsa sorumlu hisseden Lou Salome dönemin ünlü doktorlarından Breuer’den yardım ister. Bu şekilde bir araya gelen Breuer ve Nietzsche’nin hikayesinde bir süre sonra hasta ve doktor ilişkisi yer değiştirir. Çünkü Breuer’in de bir başka kadına saplantılı denecek hisleri vardır ve o da ümitsizlik içindedir. Kitap özellikle son yetmiş sayfasında adeta yokuştan düşer gibi bir hızla sizi çarparcasına, şaşırtıp ters köşe yapıyor. Üstelik bir kez de değil. Dikkatle ve sindire sindire okunan kitaplardan olduğunu düşünüyorum. Üstelik yıllar içinde tekrar tekrar dönüp okunarak her seferinde yeni bir şeyleri keşfettirecek nitelikte olduğuna inanıyorum.

Okuyup bitirmem bir hayli zamanımı aldı, öyle ki çoğu kez durup düşündüm, dinlendim, sindirdim. Bu kitap için harcanan her dakika fazlasıyla değer, mutlaka ama mutlaka okuyacağınız kitaplar arasında olsun. Bu denli doyurucu ve etkileyici kitap zor bulunur, benden söylemesi.

Sevgilerle