19 Aralık 2016 Pazartesi

Dönüşüm / Franz Kafka


Herkesin üzerine yığınlarca cümlesi olan kitapları anlatmak zor bir uğraş. Buna rağmen kelimeler dilimden akıyor tutamıyorum Dönüşüm'e dair. Halbuki yıllar önce ilk okuşumda beğensem de bu kadar etkilenmemiştim. Can Yayınları'ndan okuduğum eserin çevirisi başarılıydı, eserle ilgili bilgilendirmeler de çok zarifçe düşünülmüştü. Buna rağmen muhtemelen Dönüşüm'ü yeterince anlayabilmek, hatta her seferinde yeniden anlayıp hissedebilmek için zaman ve yaşanmışlıklar gerekiyor. Bu ikinci okuyuşum olan Koridor Yayınları'nın yeni baskısında buram buram hissettim Dönüşüm'ün o meşhur başarı ve etkileyiciliğini...

Biliyorum öncelikli olarak çeviriyi merak ediyorsunuz. Çünkü o kadar çok yayınevi tarafından basılmış bir kitap ki Dönüşüm, hangisini alsam kararsızlığı yaşamak çok normal. Koridor Yayınları bez ciltli, üstelik kapağında böcek kullanmadığı-ki Kafka döneminde kapakta özellikle böcek kullanılmamasını istemiştir- baskısıyla ve başarılı çevirisiyle gerçekten çok iyi bir iş çıkarmış. Önsözde de kitaba ve yazara dair bir giriş yakalanması bunun gibi bir eser için olmazsa olmazdı. Çok çok beğendim.

Gelelim Dönüşüm'e ve konusuna. Bilmeyenler için kitap efsanevi bir cümle ile başlar "Gregor Samsa bir sabah tedirgin rüyalardan uyandığında, kendini yatağında azman bir böceğe dönüşmüş olarak buldu." der yazar ve sizi daha en baştan şaşırtmayı başarır. Samsa, ailesinin (anne, baba ve kız kardeş) geçimini sağlamak için yoğun bir işte çalışmaktadır. Neredeyse kendine dair hiçbir hayatı kalmamış, hayatını ailesinin ihtiyaçlarını karşılamaya ve onları mutlu etmeye adamıştır. Fakat böceğe dönüşmesi ile işe gidemez ilk kez o sabah. Ailesi ilk şaşkınlığı atıp geçim derdiyle boğuşmaya başlarken Gregor'un da bir tarafta işe yaramazcasına unutulduğunu ve yalnızlaştığını görürüz. Tüm ailenin hayatının ve karakterlerinin nasıl bir değişime uğradığını meraklı ve şaşkın gözlerle izlersiniz. Kitabın varoluş sancılanmalarına, hayat döngüsünün sorunlarına dair çok gerçekçi ve yalın tespitleri olduğunu düşünüyorum. 

Kimilerine göre Kafka'nın hayatından izler taşıdığı da düşünülen eser bugüne kadar pek çok farklı şekilde yorumlanmış. Bana göre her okuyuşta okuyucusunda farklı pencereler ve bakış açıları oluşturacak, kısacık olmasına rağmen etkisi ve başarısı çok yüksek bir kitap Dönüşüm. Eğer hala okumadıysanız mutlaka ama mutlaka okumalısınız!

Sevgilerle